Listopad 4

Francuzi w Oflagu Arnswalde II B – pierwszy „turnus”

W historii Oflagu II B wyszczególnić można dwa okresy pobytu żołnierzy francuskich. Pierwszy od czerwca 1940 r. do 8 listopada tego roku, przypadł na czas kiedy to tuż po klęsce Francji została umieszczona w Choszcznie kilkusetosobowa grupa jeńców francuskich. Wg. danych z 15–go sierpnia 1940 r. przebywało wówczas w Oflagu II B z pokonanej armii francuskiej 356 oficerów i 140 szeregowych. Najstarszym wśród Francuzów został płk Gonnard. Jeńcy Ci po początkowej nieufności włączyli się w nurt życia obozowego zorganizowanego przez Polaków, uczestniczyli w spektaklach teatru, imprezach i koncertach. Niektórzy grali w orkiestrze symfonicznej np.: mjr Vilmet (wiolonczela), mjr Hadangve (flet), por. Gaundry. W życiu religijnym bardzo pomocnym okazał się francuski jezuita o. Bru (Brue ) Wspomniany płk Gonnard cieszył się jako człowiek i oficer bardzo wielkim szacunkiem. Szanowali Go również Polacy. Docenił on także ich pomoc w przystosowaniu się jeńców Francuzów do obozowej rzeczywistości, za co w gazecie „Za drutami” w serdecznych słowach podziękował „Kolegom Polakom”:
…Dowiedzieliśmy się, napisał pułkownik, że będziemy umieszczeni w koszarach, gdzie już znajdują się oficerowie polscy. To było mało zachęcające, jak nas poprzednio już nastawiono. Wyciągnęliśmy zły los, więc z głową spuszczoną, klnąc przeznaczenie, ruszyliśmy w stronę koszar.
Przyjęcie, jakie nam zgotowano – zaskoczyło nas. Zaprowadzeni do dużej hali, byliśmy uprzejmie przyjęci…. i poczuliśmy ciepło w sercu, gdy spostrzegliśmy, że oficerowie polscy i ich szef, płk. K.* traktują nas jak braci. Wydano nam po kawałku chleba i gorącą kawę, zaprowadzono do naszych kwater, gdzie mogliśmy się doprowadzić do porządku i wypocząć. Nie byliśmy więc traktowani jak pariasi! Nasze obawy rozwiały się zupełnie – kiedy zostaliśmy zaproszeni na koncert urządzony tegoż wieczoru… Zdziwiliśmy się ogromnie wyrobieniem muzyków i chóru – zdumienie nasze zresztą z czasem miało wzrosnąć.
Przyjaźń oceniamy przede wszystkim w nieszczęściu. Przyjaciół nie brak w okresach powodzenia, lecz gdy ono mija, nieliczni tylko zostają…. oficerowie polscy nie uchybili tradycyjnej przyjaźni, jaką żywili dla Francji. Zrównani z nami w nędzy, uczynili wszystko, co było możliwe, aby nam przyjść z pomocą, siląc się na oddawanie nam przysług….
Pojmani od dziesięciu miesięcy, poddani w obozie surowej dyscyplinie – sądziliśmy więc, że znajdziemy jeńców wycieńczonych fizycznie i umysłowo, szczątki rozbite przeciwnościami.
Co za omyłka! Życie na powietrzu, gry i sporty pozostawiają czas na inne zajęcia i studia różnorodne, na wypoczynek w muzyce, śpiewie i sztuce. Wszystko to jeśli nie wzmocniło, to zachowało nienaruszoną tężyznę fizyczną i moralną pięknej rasy, którą podziwiamy. Nie ma potrzeby zadawać pytania, czy naród tak żywotny może być skazany na zagładę. To byłoby zaprzeczeniem sprawiedliwości, dobra i piękna… Mamy nadzieję,że sprzyjające warunki pozwolą nam wykazać Wam nasze przywiązanie w sposób bardziej rzeczowy w milszych miejscach i czasach szczęśliwszych zacieśnić jeszcze mocniej więzy tradycyjnego braterstwa Francji i Polaków, które nigdy nie przestało istnieć.

Płk Gonnard ( Przekład por. J. Krasicki )*
8 listopada 1940 roku wszystkich Francuzów przewieziono do obozu w Prenzlau.

Literatura ;
Gracjan Bojar – Fijałkowski; „Losy jeńców wojennych na Pomorzu Zachodnim i w Meklemburgii 1939 – 1945” Wyd MON W-wa 1979 s.103
Marek Sadzewicz : „Oflag” PIW W-wa 2005 s.128

*„Za drutami” nr 3 z 1 września 1939 r.
**płk Rudolf Kaleński

francuzi8
1940 r.Pamiątka wspólnej jenieckiej niedoli. Fot. żr. J. Bohatkiewicz
francuzi7
1940 r. Oficerowie – jeńcy polscy i francuscy. W środku francuski jezuita ks.kapelan kpt. Brue, który sprawował posługę kapłańską w całym obozie. Fot. wł. H.Kowalewski
francuzi6
Fot.Dok 4 . 1940 r.Zespół „Teatru Symbolów”i francuski oficer. Fot. źr. St. Piekarski str. 430.
francuzi5
1940 r.Polsko – francuski personel medyczny obozu. Fot. źr. J. Pollack
francuzi4
Personel i pacjenci izby chorych. Fot. wł. H. Kowalewski.
francuzi3
1940 r. Koleżeńskie zdjęcie w środku oficer francuski. Fot. wł. H. Kowalewski
francuzi2
1940 r. Koleżeńskie zdjęcie z oficerami francuskimi. Fot. wł. H. Kowalewski
francuzi1
1940 r.Zdjęcie koleżeńskie. Fot. NN.